Dodaj 1 szczyptę do mięsa, podkręcisz nie tylko smak. W tej mieszance jest najzdrowsza przyprawa świata
Chińska mieszanka pięciu smaków, znana jako „five spice”, to tradycyjna przyprawa chińska, ale stosowana też w innych kuchniach azjatyckich. Stanowi połączenie przypraw, które zapewniają efekt pięciu smaków, takich jak słodki, kwaśny, gorzki, słony i ostry. Mogą jednak o wiele więcej.
Co jest w przyprawie 5 smaków?
Ten aromatyczny miks ma intensywny, ostro-słodki smak, na który składają się poszczególne przyprawy. Dominuje w niej słodki i lukrecjowy anyż, natomiast pieprz syczuański wnosi cytrusowe nuty i efekt drętwienia języka. Są jeszcze goździk z korzennym ciepłem oraz cynamon chiński (kasja) dla drzewnej słodyczy. Kompozycję zamykają nasiona kopru włoskiego z odświeżającą anyżkowa nutą. Taka mieszanka harmonizuje smak potraw, dzięki czemu stają bardziej apetyczne i wielowymiarowe, a tłustość mięsa jest mniej wyczuwalna i lepiej tolerowana przez organizm.
Przepis na domową mieszankę 5 smaków
Choć jest dostępna w sklepach, mieszanki nie trzeba kupować gotowej, bo można łatwo zrobić ją w domu. Wystarczy wrzucić wszystkie składniki na suchą, zimną patelnie i podprażyć przez 2-3 minuty na średnim ogniu. Gdy w całej kuchni czuję intensywny zapach, a pieprz zaczyna lekko strzelać, natychmiast zsuwam wszystko na zimny talerz. Przypalone przyprawy są gorzkie i niesmaczne.
Na mieszankę „five spice” biorę:
- 6-8 całych gwiazdek anyżu,
- 2 łyżeczki pieprzu syczuańskiego,
- 1 łyżeczkę goździków,
- 1 laskę cynamonu chińskiego (5-7 cm),
- 1 łyżeczkę kopru włoskiego.
Po uprażeniu czekam, aż przyprawy wystygną, i dopiero mielę je w moździerzu lub młynku do kawy. Przed użyciem taki dodatek dobrze jest przesiać, by pozbyć się nierozdrobnionych kawałków. Miks trzymam w szczelnym pojemniku przez 1-2 miesiące, choć lepszy efekt daje przygotowany na świeżo do każdej potrawy.
Przyprawa pięciu smaków w kuchni
Mieszanka pięciu przypraw idealnie balansuje ciężkie dania, nadając im głęboki korzenny smak. W Chinach jest niezastąpiona przy długim duszeniu mięs w sosie sojowym oraz jako baza obłędnie pachnących panierek, które skutecznie maskują zapach tłustego drobiu.
Ten dodatek nadaje się jednak nie tylko do dań azjatyckich. Warto używać go do marynowania mięsa, zwłaszcza wieprzowiny, kaczki czy gęsi. Podkręca też sosy, zupy, dania z woka i inne wiele innych potraw, również z ryżem, tofu i warzywami. Jeśli przygotowuję ją sama, zawsze używam oszczędnie, bo ma silny aromat. Zazwyczaj wystarczy szczypta na porcję, choć do dań chińskich sypie się nawet 1-2 łyżeczki na kilogram mięsa. Natomiast gotowe produkty są często słabsze.
Czy chińska mieszanka 5 przypraw jest zdrowa?
Choć nie stosuje się jej w dużych ilościach, dodaje jedzeniu sporo zdrowych składników. To przede wszystkim duże dawki przeciwutleniaczy. Pod tym względem zdecydowanie wyróżniają się goździki, które są najzdrowszą przyprawą na świecie. Mają największą zdolność do neutralizacji wolnych rodników. Znajdujące się na drugim miejscu oregano jest pod tym względem prawie o 40% słabsze. Jak wykazały badania na mięsie, nawet małe ilości mieszanki 5 smaków skutecznie hamują jełczenie tłuszczu i pogarszanie jego smaku.
Dzięki swoim właściwościom chińska przyprawa wspomaga ochronę przed stresem oksydacyjnym, który przyczynia się do rozwoju chorób takich, jak miażdżyca, cukrzyca czy rak. Jej składniki wspierają ponadto trawienie białek i tłuszczów, pomagając też utrzymać stabilny cukier we krwi i regulować poziom cholesterolu.
Kto nie powinien sięgać po przyprawę pięciu smaków?
Chiński dodatek silnie pobudza wydzielanie soku żołądkowego, dlatego nie jest odpowiedni dla osób z cierpiących na refluks i chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy. Może działać też drażniąco w przypadku zespołu jelita drażliwego (IBS) i podobnych schorzeń.
Duże ilości są ponadto nieodpowiednie dla kobiet w ciąży oraz osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe bądź przeciwcukrzycowe, bo mogą nasilać ich działanie. Ponieważ w mieszance używa się cynamonu chińskiego zamiast łagodnego cejlońskiego, zawiera spore ilości kumaryn. Z tego powodu nie powinny używać go osoby z zapaleniem, marskością i innymi poważnymi chorobami wątroby. W przypadku uczulonych osób może także wywoływać objawy alergii, takie jak pieczenie i obrzęk jamy ustnej oraz wysypka.
FAQ – najczęstsze pytania o przyprawę 5 smaków
Co wchodzi w skład przyprawy 5 smaków i jak ona smakuje?
Tradycyjna chińska mieszanka łączy w sobie przyprawy, którym przypisuje się pięć podstawowych smaków: słodki, kwaśny, gorzki, słony i ostry. W jej skład wchodzą: anyż gwiaździsty, pieprz syczuański, goździki, cynamon chiński (kasja) oraz nasiona kopru włoskiego. Przyprawa charakteryzuje się intensywnym, ostro-słodkim aromatem z wyraźną nutą lukrecji i cytrusów, a dzięki pieprzowi syczuańskiemu może powodować efekt lekkiego drętwienia języka.
Do czego najlepiej używać przyprawy 5 smaków w kuchni?
Mieszanka ta doskonale balansuje smak ciężkich potraw, sprawiając, że tłustość mięsa staje się mniej wyczuwalna. Jest niezastąpiona do marynowania wieprzowiny czy kaczki, a także jako baza do aromatycznych panierek i dań duszonych w sosie sojowym. Można również dodawać ją do zup, sosów, dań z woka oraz potraw z ryżem, tofu i warzywami, pamiętając o oszczędnym dawkowaniu (zazwyczaj wystarczy szczypta na porcję).
Jak zrobić mieszankę 5 smaków w domu?
Aby przygotować przyprawę samodzielnie, należy podprażyć składniki przez 2-3 minuty na suchej patelni, aż zaczną intensywnie pachnieć. Po wystygnięciu przyprawy należy zmielić i przesiać przez sito. Domowy miks najlepiej przechowywać w szczelnym pojemniku, gdzie zachowuje świeżość nawet przez 2 miesiące.
Jakie są właściwości zdrowotne tej przyprawy i kto powinien jej unikać?
Przyprawa 5 smaków jest bogata w przeciwutleniacze (szczególnie dzięki goździkom), wspiera trawienie białek i tłuszczów oraz pomaga regulować poziom cukru i cholesterolu we krwi. Jednak ze względu na silne pobudzanie wydzielania soku żołądkowego i działanie drażniące, nie jest wskazana dla osób z refluksem, chorobą wrzodową czy zespołem jelita drażliwego (IBS). Powinny unikać jej również kobiety w ciąży oraz osoby z poważnymi schorzeniami wątroby (ze względu na zawartość kumaryn w cynamonie chińskim). Nadmiar nie jest ponadto wskazany w przypadku przyjmowania leków przeciwzakrzepowych i przeciwcukrzycowych.